Memento

Moritz Schlick (14 Nisan 1882, 22 Haziran 1936), Alman filozof ve fizikçi. Viyana Çevresi 'nin kurucularından ve zamanının önde gelen mantıkçı pozitivistlerinden biri olan Schlick, hem Yeni-Kantçı eğilimleri ve hem de Husserl 'in felsefesini reddetmiş, felsefede analitik ve mantıksal yöntemlerin önemini vurgulayarak, algıyı eleştirel bir tarzda analiz etme çabası vermiştir. Bilgi konusunda, Kant'a ve Kantçılığa karşı çıkarak, empirist bir bakış açısı benimseyen, matematiğin ve mantığın önermelerinin, sentetik a priori önermeler olmayıp, tanım gereği doğru olan, analitik, yani içerik yönünden boş olan önermeler olduğunu öne süren Moritz Schlick, Poincare'de söz konusu olan uzlaşımcılığa da şiddetle karşı çıkıp, bilimsel kuramların, doğrulukları tekabüliyete bağlı olan kavramlardan meydana gelen a posteriori bir sistem olduğunu iddia etmiştir. Şu halde, önermeleri mantıksal bakımdan zorunlu olan analitik önermeler ve gerçek bir içeriği olan empirik ya da sentetik a post...

Francis Bacon (okunuş: frensıs beykın [1] ; 22 Ocak 1561 - 9 Nisan 1626), İngiliz filozof , bilim insanı , avukat , hukukçu , devlet adamı ve yazar . Hayatı 22 Ocak 1561'de Londra da doğan Francis Bacon, Kraliçe 1. Elizabeth'in adalet bakanı Nicholas Bacon'ın oğludur. Her ne kadar Francis Bacon'ın ünü babasınınkini gölgede bıraksa da, babası, Nicholas Bacon da sıradan birisi olmaktan çok öte, döneminin ünlü isimlerindendi. Francis Bacon, on iki yaşında girdiği Trinity College, Cambridge 'de skolastik felsefeyle tanıştı ve skolastik felsefeye karşıt görüşlerinin tohumları burada atıldı. 1576'da Hukuk okumaya başladıktan sonra, Fransa'daki İngiliz elçisinin yanında çalışması için bir teklif aldı. Teklifi kabul ederek, öğrenimine ara verdi ve Fransa'ya gitti. Bacon, felsefeye olan aşkının iyice filizlenmeye başladığı bu dönemde (1579) babasının beklenmedik vefat haberini aldı. Cepleri boş bir şekilde İngiltere'ye döndüğünde yapabileceği tek şey huku...

François Marie Charles Fourier (7 Nisan 1772 - 10 Ekim 1837) Fransız ütopik sosyalist ve filozof . Günümüz akademisyenleri féminisme kelimesini 1837 yılında Fourier in türettiğini söyler. Fourier, 1808'de kadın haklarının genişletilmesinin bütün sosyal ilerlemenin ana ilkesi olduğunu iddia etti. Ayrıca düşünceleriyle 1855'ten 1860'a kadar süren La Reunion ve 1841'den 1856'ya kadar süren North American Phalanx komünist topluluklarının kuruluşuna kaynaklık etmiştir. Fourier küçük bir iş insanının oğludur. Fourier mühendis olmak istiyordu fakat Genel Askeri Mühendislik Okulu soyluların oğullarını kabul etti. Daha sonra Fourier mühendislik eğitimi almadığı için minnettar olduğunu söylemiştir çünkü mühendis olsaydı insanlara bugün bildiğimiz yardımlarını yapamayacaktı. Babası 1781'de öldüğünde Fourier babasının mülkünün 1/3 ünü aldı (200.000 frank). Bu miras Forier'in boş zamanlarında Avrupaya seyahat etmesini sağladı. 1791'de Besançon'dan Lyon'a ...

William Godwin (3 Mart 1756 - 7 Nisan 1836) İngiliz gazeteci, politik filozof ve yazardır. Faydacılığın ilk taraftarlarından ve felsefi anarşizmin ilk modern destekçilerinden biri olarak kabul edilir. Godwin en çok bir yıl arayla yazdığı iki kitabıyla ünlüdür: Politik kuramlara bir saldırı olan Politik Adalet Üzerine Bir İnceleme ve aristokratik ayrıcalıklara karşı çıkan Oldukları Gibi Şeyler ya da Caleb Williams'ın Maceraları. Bu iki kitabının başarısı üzerine Godwin 1790’lerde Londra’daki radikal çevrelerde önemli biri hâline geldi. Daha sonraki yıllarda Godwin İngiliz radikalizmine karşı ortaya çıkan muhafazakâr tepkilerin hedefi hâline geldi. Bu tepkiler kısmen öncü feminist yazar Mary Wollstonecraft ile olan evliliğinden (1979) ve onun ölümünden sonra yazdığı dürüst biyografisinden kaynaklanıyordu. Çocukları Mary Goldman (sonraları Mary Shelley ) Frankenstein ’ı yazdı ve şair Percy Bysshe Shelley ile evlendi. Godwin hayatı boyunca çeşitli türde romanlar; tarih ve demografi ...

Thomas Hobbes, (d. 5 Nisan 1588 - ö. 4 Aralık 1679) felsefede materyalizmi , etikte haz ahlakını, siyasette monarşiyi benimseyen bir İngiliz filozoftur . En tanınmış eseri olan 1651 tarihli Leviathan adlı çalışması, Batı siyaset felsefesinin izleyeceği yolu çizmiş ve baş ucu eseri olmuştur. Leviathan , Tevrat 'ta geçen bir canavarın adıdır ve Hobbes'ta her şeye egemen olan devletin simgesidir . Bugün bir siyaset felsefecisi olarak tanınsa da, tarih , geometri , etik ve genel felsefe gibi pek çok alanla ilgilenmiştir. Yaşamı Hobbes'un en ünlü eseri olan Leviathan'ın kapağı Hobbes, 15 yaşındayken Oxford ’a gitmiş ve orada skolastik mantık ve Aristoteles felsefesi öğrenmiştir. 22 yaşındayken Lord Hardwick’in eğiticisi olmuş, ve 1610 yılında onunla büyük bir gezi yapmıştır. Çok etkilendiği Galilei ve Kepler üzerinde çalışmaya başlaması da bu tarihlere rastlamaktadır. İtalya ’da, Galilei’yi ziyaret etmiş, sonra İngiltere ’ye dönmüştür. Uzun parlamento 1640'ta...

Marie Jean Antoine Nicolas de Caritat, Marquis de Condorcet, (17 Eylül 1743 – 28 Mart 1794), Nicolas de Condorcet olarak da bilinen Fransız filozof ve matematikçi . Liberal ekonomi , anayasal hükûmet, parasız ve eşit kamu eğitimi, kadınlar ve tüm ırklardan insanlar için eşit hakları destekleyen düşünceleriyle Aydınlanma Çağı ve Aydınlanma rasyonalizminin ideallerini somutlaştırmıştır. Condorcet, Fransız Devrimi 'nin yetkililerinden bir süre kaçtıktan sonra yakalandı ve hapishanede öldü. İnsanın yetkinleşebileceğine ve insanlığın sonsuzca ilerleyebileceğine inanan Condorcet, ilerlemeye duyduğu bu inancı, İnsan Zekasının İlerlemeleri Üzerine Tarihi bir Tablo Taslağı adlı eserinde dile getirmiştir. Auguste Comte 'un Anne Robert Jacques Turgot ile beraber en çok etkilendiği Aydınlanmacı filozoftur. Comte'nun ortaya koyduğu 3 Hal Yasasına fikir ve ilham sağlamıştır.

"Novalis", (2 Mayıs, 1772 - 25 Mart, 1801) erken Alman romantizmi'nden yazar ve filozof. Gerçek ismi "Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg". Novalis ilk eğitimini özel öğretmenlerden aldı. Bu öğretmenlerin arasında Christian Daniel Enhard Schmid de vardır ki Novalis Schmid ile daha sonra üniversite eğitiminin başında tekrar karşılaşacaktır. Novalis daha sonra Eisleben'deki Luther gramer okuluna gitmiş, burada retorikve antik edebiyata dair bilgi ve yeteneklerini geliştirmiştir. Novalis 1790'dan 1794'e kadar Jena'da hukuk okumuştur. Eğitimi sırasında Schiller ile tanışmış ve Schiller'in derslerine katılmıştır. Schiller'in hastalık döneminde ona dostluk göstermiştir. Ayrıca Goethe, Herder ve Jean Paul ile de tanışmış, Ludwig Tieck, Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling ve Friedrich ve August Wilhelm Schlegel kardeşler ile arkadaş olmuştur. Ekim 1794'te kamu hizmetinde çalışmaya başlayan Novalis bu sıralarda tanıştığı Sophie ...

Roland Barthes (Türkçe: Roland Bart)(12 Kasım1915, Cherbourg - 25 Mart 1980, Paris), Fransız felsefeci, göstergebilimci, edebiyat eleştirmeni, edebiyat ve toplum teorisyeni. Hakkında Sorbonne'da öğrenim gördü. Fransız Bilimsel Araştırma Ulusal Merkezi'de çalıştı. Collège de France'ta göstergebilim dersleri verdi. Göstergebilimin kurucu isimlerinden birisidir. Aynı zamanda, postmodern düşüncenin de kurucu öncülerinden sayılır. Barthes’ın düşünce evrimini sınıflandırmak kolay değildir. Çünkü onun yapısalcılık'tan postyapısalcılık'a uzanan düşünsel serüveni kolayca sınıflandırmaya elverişli değildir. Onu hem postmodern felsefe'nin oluşturucuları arasında saymak, hem de bizzat postmodern düşüncenin en özgün kuramsal uygulayıcılarından biri olarak anmak gerekir. Düşünsel serüvenini anlamak için çalışmalarının seyri izlenebilir. 1950'li yıllar Barthes'ın yazın çalışmalarının başlangıç yıllarıdır. Bu yıllardan itibaren, dilbilimle, edebiyatla, müzikle, gösterg...

Mihail Mihayloviç Bahtin (Rusça: Михаил Михайлович Бахтин ,d. 17 Ekim 1895 – ö. 7 Mart1975). Rus filozof ve edebiyat teorisyeni. Genel bilgi Düşünür olarak, Bahtin, 20. yüzyıl düşüncesinde etkili olmuş isimlerinden biridir ve geliştirdigi perspektif ve kavramlar dogrudan felsefi metinler üretmediğinde bile her zaman kuramsal tartışmaların merkezi konularında yer almıştır. Kendisinin doğrudan haberi olmadan, yaptığı çalışmalar yetmişli yıllar sonrası kuramsal sorunlara bir yanıt olma konumundadır. Onun çalışmaları Marksizm, Yapısalcılık (özellikle dilbilim), Göstergebilim alanlarıyla hem etkileşim halinde olmuş hem de bu alanları dolaylı ya da dolaysız etkilemiştir. Onun düşünceleri yirminci yüzyılın ikinci yarısında, özellikle yetmişlerden itibaren etkili olmuştur. Bahtin Vitebsk şehrine taşınmış ve burada Bakhtin Çevresi denilen bir grup entelektüelle birlikte çalışmalar yapmıştır. Kendi adının dışında bu gruptaki düşünürlerden Voloshinov ve Medvedev’in isimleriyle yayımlanan kitapla...

Rudolph Goclenius the Elder ( Latince : Rudolphus Goclenius ; d. Rudolf Gockel veya Göckel ; 1 Mart 1547 - 8 Haziran 1628) bir Alman skolastik filozoftur. Gockel genellikle 1590'da " psikoloji " terimini icat etmekle anılır , ancak bu terim Marko Marulić tarafından en az 66 yıl önce kullanılmıştı. [1] Gockel'in kapsamlı desteği vardı ve ontoloji alanına önemli katkılarda bulundu . Aristoteles'ten birçok fikrin gelişimini genişletti . Gockel'in fikirlerinden birkaçı daha sonraki filozoflar tarafından yayınlandı ve üzerine inşa edildi. Rudolph Goclenius Hayat Korbach , Waldeck'te (şimdi Waldeck-Frankenberg , Hesse'de ) doğdu . O hiç üniversiteler katıldı Erfurt Üniversitesi , Marburg Üniversitesi'nden ve Wittenberg Üniversitesi'nde , [2] diye Sonraki yıllarda 1571 yılında bir MA ile çalışmalarını bitirdiğinde nerede yönettiği spor salonları memleketi Korbach (1573) 'de ve içerisinde Kassel ( Michaelmas 1575). [3] [4] 1581...

Georg Simmel (Almanca telaffuz: [ˈzɪməl] ; 1 Mart 1858 – 26 Eylül 1918), Ferdinand Tönnies ile birlikte Alman Sosyolojisi'nin kurucularından biri olan sosyolog , filozof ve eleştirmen . [1] Simmel, Alman sosyologların ilklerinden biriydi. Neo-Kantçı yaklaşımı ile sosyolojik antipositivizmin temellerini attı ve sordu, Toplum nedir? — doğrudan Kant'ın, doğa nedir? 'e atıfta bulundu ve sosyal bireysellik ve parçalanma konusunda öncü analizler sundu. Yaşamı Erken yaşamı ve eğitimi Simmel, 1858'de Berlin 'de, Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Başarılı bir iş adamı olan ve Roma Katolik Kilisesine geçen babası Eduard Simmel, gelecekte bir çikolata üreticisi tarafından satın alınacak olan "Felix & Sarotti" adında bir şekerleme dükkanı kurmuştu. Annesi, Yahudi bir ailede dünyaya geldi ancak inancını Luteryanizm 'den yana kullandı. Modern şehirleri coğrafi bir mekan yerleşme ve yaşama olmaktan çok, toplumsal sosyal ilişkileri ve bu ilişkiler...

1 Mart 1889 – 26 Aralık 1960 tarihleri arasında yaşamış olan bir Japon tarihçisi ve filozofudur. Japonya’da, Himeji’de doğan Watsuji, gençlik yıllarında Batı edebiyatının önde gelen şairlerini okudu ve şiire merak saldı. Bu merakı ona daha sonraları bir dergiye editör olma yolunu açtı ve kendini bu dergi için oyunlar ve şiirler yazarken buldu. Lise yıllarında felsefeye ilgi duymaya başlayan Watsuji, Kierkegaard ve Nietzsche ’yi okumaya başladı ve ardından bu filozofları Japonya’da felsefe çevresine kendi ifadeleriyle tanıttı. “Bireyin tek gerçek ahlaki seçimi, kendisini toplum için feda etmesidir.” 20. yüzyılın başlarında Japonya’nın önde gelen filozoflarından olan Watsuji, hem Doğu hem Batı felsefesi üzerine çalışmış ve üretmiştir. Japonya ve Avrupa’da eğitim görmüştür. Döneminin pek çok Japon filozofu gibi onun eserleri de birbirinden çok farklı bu iki geleneğin yaratıcı bir sentezini sergiler. Watsuji’nin etiğe Batı yaklaşımlarıyla ilgili çalışmaları onu, Batı’daki düşünürlerin in...

Karl Theodor Jaspers, (d. 23 Şubat 1883 - ö. 26 Şubat 1969), felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur. Hayatı Öğrenciliği ve Tıp Kariyeri Karl Jaspers, her ne kadar felsefeye erken yaşlardan ilgi göstermeye başlasa da hukukçu babasının etkisiyle üniversitede hukuk okumaya karar vermiştir. Fakat kısa sürede hukuktan sıkılarak, 1902'te tıp okumaya başlamıştır. 1909'da tıp okulundan mezun olmuş Heidelberg'deki bir psikiyatri hastanesinde çalışmaya başlamıştır. Döneminin tıbbi çevrelerinin zihinsel hastalıklara yaklaşımından tatmin olmayan Jaspers psikiyatrik yaklaşımı geliştirmeyi kendine görev edinmiş, 1913'te Heidelberg Üniversitesi'nde geçici olarak psikoloji öğretmeye başlamıştır. Daha sonra pozisyonu kalıcıya dönüşmüş, Jaspers hiçbir zaman klinik uygulamaya geri dönmemiştir. "Genel Psikopatoloji" (1913) adlı yapıtında p...

Immanuel Kant (22 Nisan 1724 - 12 Şubat 1804), Alman filozof . [1] [2] Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biri olmuş ve felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiştir. [3] Yaşamı Kant, eleştirel felsefenin babası olarak kabul edilir. Doğu Prusya 'nın Königsberg kentinde, ailenin dördüncü oğlu olarak doğdu ve hayatı boyunca burada yaşadı. [4] [5] Annesi Anna Regina Reuter, Kant henüz 14 yaşındayken öldü. Annesi, teoloji öğretmeni olan Franz Albert Schultz’un önerisine uyarak yine Schultz’un görev yaptığı okula kaydını yaptırmıştır. Buradaki eğitiminden sonra Kant, 1732 yılında Frederik Koleji'nde eğitimine devam etti. Bu kolejde ise Latince, filoloji, matematik, mantık ve teoloji eğitimi aldı. Son olarak 1740 da Konigsberg Üniversitesi Teoloji Fakültesi'nde yüksek öğrenimine başladı. Üniversite eğitimi sırasında birkaç yıl öğrencilere özel dersler verdi. Eğitimi sırasında Leibniz ve Wolff'tan etkilendi. 1755 tarihinde doçent der...

Nermi Uygur (d. 15 Ocak 1925, İstanbul - ö. 21 Şubat 2005, İstanbul), Türk felsefe profesörü, yazar. Pendik'te başladığı ilkokulu Büyükada İlkokulunda tamamladı. Galatasaray Lisesi'nin Latince Bölümü'nü 1944 yılında bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Felsefe Bölümü'nden 1948 senesinde mezun oldu. KölnÜniversitesi'nden mezun olan Nermi Uygur, 1950 yılının Ocak ayında İstanbul Üniversitesi'nde asistan olarak göreve başladı. 1952'de Kültür Bilimlerinin Varlık Yapısı teziyle doktor oldu. 1955 senesinde doçent oldu. 1964 senesinde profesör oldu. Almanya, Fransa, Belçika'ya görevli olarak gönderilerek bisikletle dolaştığı bu ülkelerde fenomenoloji üzerine araştırmalar yaptı. Türkiye'ye dönüşte ‘Husserl'de Başkasının Ben'i' teziyle doçent oldu. ‘Filozof denemeci gibi çalışırsa başarıya ulaşır' düşüncesiyle edebiyata yöneldi. 1962'de ‘Dilin Gücü'yle başlayıp dünyayı, felsefeyi, kültürü sorgulama serüvenini denem...

Baruch Spinoza (d. 24 Kasım 1632, Amsterdam – ö. 21 Şubat 1677, Lahey), Benedictus de Spinoza veya Bento d'Espiñoza olarak da bilinmektedir. René Descartes ve Gottfried Leibniz ile birlikte 17. yüzyıl felsefesinin en önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Zamanında anlaşılmayan pek çok filozof gibi Spinoza da yanlış anlaşılmanın ve doğru anlaşılmamanın muhatabı olmuş, tuhaf bir çelişkiyle hem en büyük din düşmanlarından biri sayılmış, hem de eserinin temel kaynağının Tanrı sevgisi olduğu söylenmiştir. Bunlarla birlikte Spinoza'nın tam bir bilge yaşamı yaşadığı belirtilebilir. En büyük eseri Ethica adlı kitaptır. Yaşamı Spinoza, Hollanda'da ticaretle uğraşan bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Ailesi Yahudi'ydi ve Portekiz'den engizisyonun baskıları dolayısıyla kaçıp önce Nantes'a sonra da Amsterdam'a (1622 yılı olarak tahmin ediliyor) gelmişlerdi. Bilimsel buluşların, dinsel bölünme ve çatışmaların, siyasal değişikliklerin ve felsef...

Jeremy Bentham (d. 15 Şubat 1748 – ö. 6 Haziran 1832), İngiliz filozof , hukukçu ve toplum reformcusu . İnsanları, rasyonel bir biçimde kendi çıkarlarını izleyen ve faydalarını en yüksek noktaya getirmeye çalışan canlılar olarak görüyordu. [1] Faydacılığın kurucusu olarak da bilinir. Hayvan haklarının ilk savunucularındandır ve liberalizmin gelişiminde büyük katkıda bulunmuştur. "Ahlak ve Yasama İlkelerine Giriş" adlı yapıtında ilk kez faydacılığın bütününü ana hatlarıyla sergiledi. Medeni hukukun reform yoluyla herkese güvenlik, eşitlik ve huzur sağlayacağını düşünüyordu. Bir ateist idi. Ölümünden sonra mumyalanmayı ve kurulmasına yardımcı olduğu okulun bir salonunda cam bir kutuda sergilenmeyi vasiyet etti. Panopticon tasarımı 1791'de dünyanın en kaba adamı seçildi. Az sayıda gardiyanın çok sayıda mahpusu gözetlemesini sağlamak üzere “denetim evi” anlamında panopticon adını verdiği daire planlı bir yapı tasarladı. Bu tasarım birkaç katlık tek odalı hücrelerden olu...

Charles-Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (18 Ocak 1689 – 10 Şubat 1755), daha çok bilinen adıyla Montesquieu, bir Fransız politik düşünürdür. Kuvvetler ayrımı esasını ortaya atmıştır. 20 yıl üzerinde çalıştığı 18. yüzyıla damgasını vuran Kanunların Ruhu (De l'esprit des lois) adlı kitabında yasama , yürütme ve yargıyı birbirlerinden ayırmanın önemini vurgulamış ve " despotluk " kelimesinin yerleşmesinde diğer yazarlardan çok kendisi katkı sağlamıştır. [1] Hayatı Montesquieu 1689’da Bordeaux 'da doğdu. Babası Jacques de Secondat, uzun soyluluk geçmişi olan bir askerdi. Annesi Marie Françoise de Pesnel ise La Brède Baronluğu unvanının Secondat ailesine gelmesini sağlayan varisiydi ve Montesquieu daha yedi yaşındayken öldü. [2] . Montesquieu, Bordeaux ’da hukuk okudu. 1708’de avukat oldu. 1714’de yani yirmi yedi yaşında Bordeaux parlamentosunda yargıtay başkanı oldu. 1721’de yayımlanan Les Lettres Persanes (İran mektupları) büyük ilgi görünce M...